کتاب‌,یادداشت روزانه

گلچین زبانزدها و ضرب‌المثل‌های لاهیجانی

من اهل لاهیجانم، شهری در گیلان، دارای لقب عروس گیلان. شهر برنج و چای و ابریشم. شهری که کاشف السلطنه‌ آن‌جا مدفون است. شهر گفت‌وگوهای شیرین و خاص. این چند روز که کنار خانواده‌ام هستم، تصمیم گرفتم شما را با زبانزدهای لاهیجانی آشنا کنم.

به همین خاطر از پدر و مادرم و چند نفر دیگر درمورد معروف‌ترین کنایه‌ها و ضرب‌المثل‌های شهر سوال پرسیدم. در آخر به کتاب فرهنگ عامه‌ی لاهیجان و حوالی، ضرب المثل‌ها و کنایه‌ها از اکبر شاهانی مقدم رسیدم.

زبانزدها عبارت‌هایی هستند که بارها و بارها تکرار می‌شوند و حاوی پیام خاصی هستند. فهرستی از این زبانزدها و ضرب‌المثل‌های لاهیجانی برایتان تهیه کردم که برای خودم بسیار خاطره‌انگیز است.

  • تی برفه آتش بِیتِه؟ یعنی برفت رو آتش گرفته؟ چرا این‌قدر عجله داری؟
  • از او چاچول بازونه. یعنی از اون حقه‌بازهاست.
  • تی سهمهِ چَپَر بُودَم. یعنی سهم تو را جدا کردم.
  • هَچی لیمبو مونه، زندئگونی! یعنی زندگی مثل لیمو است، اولش شیرین است بعد تلخ می‌شود.
  • ویئر جَلفِه. یعنی رودخانه عمیق است، خطرناک است.
  • نه گاز گینه نه لقد زئنه. یعنی هیچ خاصیتی ندارد.
  • نره ماهی خَئنه اَشپول‌ دار. یعنی توقع زیادی دارد. ماهی نر می‌خواهد با خاویار.
  • مئگه تَه سگ بیته؟ مگه سگ گازت گرفته که هار شدی؟ در جواب کسی که قصد دعوا دارد یا کاری را در موقع غیرمناسب می‌خواهد انجام بدهد.
  • لاکو دیم هَچی نفت جیل. پوست صورت دختر مثل نفت سیاه است. در کنایه به کسی که پوست سبزه دارد.
  • کله خوس لاجونه لاکونه. به دخترهای لاهیجانی گفته می‌شود که زیبا و آراسته هستند. تعارف در زیبا بودن.
  • کاسبی دیله مَئده خَئنه. کاسبی دل و معده می‌خواهد. کسب و کار نیاز به حوصله دارد.
  • کَنَه مونه. در کنایه به کسی که تو را رها نمی‌کند.
  • عروس رقاصی کونه بلد نیه، گونه زمین کئجه. یعنی عروس رقصیدن بلد نیست می‌گوید زمین ناهموار است. در کنایه به کسی که برای ناتوانی خود بهانه می‌آورد.
  • سماور و دلاور؟! یعنی این کجا و آن کجا؟
  • سیفتال کئمر دئنه! یعنی کمر زنبور را دارد. در توصیف دختران کمر باریک گفته می‌شود.
  • زاک بادومه، نوه مغز بادوم. بچه بادام است، نوه مغز بادام.
  • دریا بوشوم آو خوشکه بئنه. دریا بروم آب دریا خشک می‌شود. کنایه به بدشانسی زیاد.
  • بی آو جوش کونه. بدون آب می‌جوشد. ندانسته شعار دادن. بی مرثیه سینه زدن.

تصویر نویسنده
فاطمه یکتا

4 نظرات در مورد “گلچین زبانزدها و ضرب‌المثل‌های لاهیجانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *